Volatilite Nedir? | Kredi Hesaplama | Kredi Notu Sorgulama

Volatilite Nedir?



Volatilite Nedir?

Ülkelerin belirli alanlara veya  belirli bir hizmete yaptığı yatırım veya özel ve resmi ticari kurumların, bireylerin finansal kazanç elde etme amacıyla yaptıkları yatırımın birçok riski vardır. Dünya çapında milyonlarca kişi ve kurumun hisse senedinin bulunduğu ve yatırım yapmayı düşündüğü veya yaptığı birçok borsa kurumu veya çeşitli hizmetler vardır. Bu yatırımların yatırımcı tarafından meyvesinin alınabilmesi, yani kâra geçilebilmesi için, yatırım yapılan kıymetin ve yatırılan sermayenin risk faktörünün iyi analiz edilmesi gerekir, finansal varlıklar ve kıymetlerin doğru fiyatlandırılabilmesi ve risklerin doğru analiz edilmesi, yatırımlar açısından önemli bir etken olmuştur.

Volalite kavramı, bu noktada devreye girmektedir. Volalite, bir mal, bir kıymet veya bir yatırımdan elde edilmesi beklenen gelirin belirsizliğini, risk durumunu ve yatırım güvenilirliğini ölçen bir kavramdır. Bu yazımızda, volalite nedir sorusunun yanıtını sizlere vereceğiz. Ayrıca, volalite hesaplama yollarından, volalitenin finans çevreleri ve yatırımlar için öneminden ve volalite çeşitlerinden ayrıntılı bir şekilde bahsedeceğiz.

Volalite Ne Anlama Gelir?

Volalite, bir yatırımdan veya bir varlıktan kazanç elde edebilmek için göz önüne alınması gereken en önemli özelliklerden biridir ve genelde volalite değişimleri, piyasaları etkileyen hisse senedi, kur gibi olgularda gözlenir. Volalite nedir sorusunun yanıtını, en sade şekilde bir varlığın fiyatlarındaki değişiklilik ölçütü, değişkenliğin ifadesidir. Bir malın veya varlığın fiyatlarındaki değişkenliği ifade eden volalite kavramı, hem ülkeler arası hem de ülke içindeki ticari yatırımlar ve kazanç elde edilebilecek ticari anlaşmalar açısından, yani ekonomik olarak hem büyük hem de küçük ölçekte büyük önem taşır. Ülkemiz gibi gelişmekte olan ve yabancı yatırıma açık olan ülkelerde, ani para giriş ve çıkışları volaliteyi artırabiliyor, bu da finansal bir hareketlilik ve volaliteye göre yatırımcının pozisyon alma zorunluluğu anlamına geliyor. Bu tür hareketliliğin yaşandığı piyasalarda, volalite önemi ön plana çıkıyor. Volalite değişimine göre pozisyon alan, hesabını yapan yatırımcı kara geçebildiği gibi, yapmayan veya yanlış pozisyon alan yatırımcılar büyük paralar kaybedebiliyor.

Volalite, bir malın belirli zaman aralığındaki fiyat değişimlerinin gözlenmesi ile ortaya çıkan risk durumu ile belirlenir. Genelde, standart sapma ölçümleri ile hesaplanan volalite ile birlikte, bir fiyattaki değişkenliğin ne kadar geniş çapta olduğunu hesaplar ve buna göre finansal açıdan söz konusu fiyatın risk derecesinin ne ölçüde seyrettiğini gözlemleyebiliriz. Volalite, hem pozitif hem de negatif yönde, yani büyük veya küçük çaplı risk içeren fiyat aralıklarını belirttiği için önemli bir olgudur. Şimdi kısaca volalitenin tarihinden ve ayrıntılı bir şekilde volalitenin piyasalar, yatırımlar ve genel olarak ekonomik durum için neden önemli olduğunu anlatalım.

Volalite Önemi ve Tarihi

Volalite, yarım yüzyıl kadar öncesine dayanan dünya çapındaki ülkeler ve ülkeler arası etkisi olan piyasaların çoğalması ve günümüze yaklaştıkça bu piyasalardaki hareketliliğin artması ile dikkat edilmesi gereken bir etken haline gelmiştir. Dünyada, ekonomik tarihler olarak 1970’ten sonra, özellikle 1980’den sonra ülkemizde olduğu gibi birçok ülkenin piyasasında ve ekonomisinde kısıtlamalar kalkmıştır. Bu, ülkelerin hem içinde hem dışında finansal faaliyet çapının artmasına yol açmıştır, bu da volalite öneminin günümüze kadar gelişmesi ve artması ile sonuçlanmıştır.

Volalite önemi anlaşılması açısından en önemli olay, 19 Ekim 1987 pazartesi günü Hong Kong piyasalarında yaşanan, önceden tahmin edilmemiş dalgalanmaların yaşanması ile gerçekleşmiştir. Bu dalgalanma, doğal olarak önce yaşandığı yerde büyük bir negatif etki yaratmış, daha sonra dünya çapında etkili olan bir krizi tetiklemiştir. Volalite endeksi, bu olayların yaşanmasından 6 yıl sonra, 1993 yılında göz önüne alınmış ve formülize edilmiştir.

Volalite önemine ülkemiz gibi birçok dışarıdan yatırım alan ülkelerdeki piyasaların koşulları ve bu koşulların yol açtığı sonuçlar örnek olarak gösterilebilir. Siyasal hareketlilik, ülkedeki toplumu yakından ilgilendiren ve sürekli değişen haber gündemi, yaklaşan ve sonucu tahmin edilemeyen seçimler, piyasaları etkileyebilen siyasilerin veya ekonomistlerin açıklamaları, volaliteyi yüksek tutan etkenler olarak görülebilir. Yatırımcılar, siyasal ve sosyal hareketlerin piyasaları normalden fazla hareketlendirdiği ülkelerdeki yatırımlarını koruyacak bir şekilde pozisyon almak zorundadırlar. Bunu yaparken, yatırımcılar volalite gibi standart sapma ve ortalama değişkenlik verilerini içeren, yatırımcıya varlıkların önceki ve günümüzdeki durumları ile gelecekteki yatırım durumundaki risk verilerini belirten özelliklerden yararlanmak zorundadırlar. Volalite, küçük ölçekli ticari amaçlarda çok fazla dikkat edilmese de, ülkemiz gibi dışarıdan yatırım alma olasılığı bulunan piyasalar için önemli bir veri kaynağı.

Volalite hesaplamaları, piyasadaki büyük ve küçük yatırımcıların dikkate alması gereken bir özelliktir. Bir küçük yatırımcı, volalitedeki artış sebebi ile uzun zaman içerisinde piyasada kazandığı parasını dakikalar içerisinde kaybedebilir, nitekim biraz önce yazımızda bahsettiğimiz 1987’de oluşan ve bütün dünyayı etkileyen piyasalardaki kriz de böyle meydana gelmiştir. Piyasadaki volalite ve koşulları dikkatle izlemek, yatırımları korumaya yardımcı olur. Bireysel yatırımcılar, genelde piyasadaki pozisyonlarını korumak adına profesyonel yardım almaktadırlar. Bu profesyonel kişiler ise piyasadaki her iki yöndeki dalgalanma ve değişimleri saptayan yazılımlar kullanırlar, bu yazılımlar kazanç sağlama olasılığını artırabildiği gibi, alım satım işlemlerine karar verme süresini de önemli ölçüde azaltmıştır. Piyasadaki iki yönde dalgalanma, volalite saptamaları ve yazılım yardımı ile, piyasadaki alım satım sayısı ve sıklığı değişir, volaliteyi azaltmak için çeşitli önlemler alınır ve volaliteye sınır getirmek için işlem yapılan piyasadaki varlıklara sınır getirilir, daha az varlıkla işlem yapılır.

Görüldüğü üzere, volalite önemi ekonomi için büyüktür, gerek yazılım gelişmelerine, gerekse bu yazılımları kullanabilen ve bireysel yatırımcıların yöneldiği profesyonellere bakıldığında, aynı anda birden çok sektörü ilgilendirdiği söylenebilir.

Volalite Hesaplanması

Volalite hesaplaması sırasında kullanılan değişkenlerden söz etmek gerekirse, volalite hesaplanırken hesaplanan endeksin işlem gördüğü gün sayısı, endeksin bir tarihteki kapanış değeri ve volalitenin hesaplandığı formülde kullanılacak gün sayısı, değişkenlerdendir. Volalite hesaplanması sırasında, volalitesi hesaplanan endeksin geçmiş 21, 42, 63, 126 ve 252 işlem günü verileri göz önünde bulundurulur.

Volalite hesaplamasında kullanılan formül de şu şekildedir:

Volt,n = Endeksin t zamanında geçmiş n işlem günü (t tarihi dahil) için gerçekleşmiş volatilitesi

Et = Endeksin t tarihindeki kapanış değeri

n = Volatilitenin hesaplandığı gün sayısı



Etiketler: , ,

Yorum Yaz